زندگینامه بزرگ علوی به همراه لیست آثار + عکس

بزرگ علوی یک نویسنده واقع گرا، روزنامه ‌نگار نوگرا، استاد زبان فارسی، داستان ‌نویس، روشنفکر سیاسی و سیاست‌ مدار چپ‌ گرای ایرانی بود.

او بیش از چهار دهه از نیمهٔ دوم قرن بیستم را در آلمان زندگی کرد. وی در اکثر دوران حیات خویش مشغول ترجمه، نقد و فرهنگ ‌نامه‌نویسی بود

بزرگ علوی را همراه با صادق چوبک و صادق هدایت، پدران داستان‌ نویسی نوین ایرانی می ‌دانند. او یکی از اعضای موسس حزب کمونیست توده ایران در دهه 40 بود.

پس از کودتای 1953 میلادی (۱۳۳۲ شمسی) علیه محمد مصدق، بقیه عمر خود را در تبعید در آلمان شرقی گذراند.

در این بخش از زندگینامه افراد موفق قصد داریم زندگینامه بزرگ علوی را مورد بررسی قرار دهیم پس در ادامه با ما در سایت جادوی باور همراه باشید.

تولد و خانواده بزرگ علوی

بزرگ علوی (Bozorg Alavi) با نام کامل سید مجتبی علوی در 12 بهمن 1282 شمسی در تهران به دنیا آمد.

او سومین فرزند از شش فرزند خانواده علوی بود. پدرش سید ابوالحسن علوی در انقلاب مشروطه 1284 شمسی شرکت کرد. بعدتر به همراه حسن تقی زاده خبرنامه مترقی کاوه را در آلمان بنا نهاد. 

پدربزرگ پدری او سید محمد صراف، بانکدار و تاجر ثروتمند، مشروطه خواه و نماینده مجلس اول بود.

برادر کوچکتر حاج سید جواد صراف خزانه (خزانه دار)، ناصرالدین شاه قاجار و بعداً مظفرالدین شاه قاجار بود.

بزرگ علوی نام مستعار بزرگ خود را از نام پدربزرگش (آقا بزرگ) آقا سید مجتبی قناد، تاجر قند، شیرینی‌ پز و کشتی‌ دار، که در سال تولد بزرگ درگذشت، گرفته است.

می توان نتیجه گرفت که بزرگ علوی در خانواده ای صاحب قدرت سیاسی متولد و پرورش یافته است.

بزرگ علوی دوره ابتدایی خود را در تهران گذراند. در سال 1300 شمسی به همراه برادر بزرگترش مرتضی علوی برای تحصیل به برلین فرستاده شد.

در آنجا آلمانی آموخت و تعدادی از آثار آلمانی را به فارسی ترجمه کرد. اما پس از 5 سال به ایران بازگشت.

دوستی با صادق هدایت و فعالیت های سیاسی

پس از بازگشت به ایران در سال 1305 شمسی، در دانشکده صنعتی تهران به تدریس پرداخت و با گروهی از سوسیالیست های ایرانی درگیر شد.

او علاوه بر تهران در شیراز نیز به تدریس زبان آلمانی پرداخت.

در همین سال ها بود که با صادق هدایت آشنا شد و دوست های صمیمی برای هم شدند.

در همین زمان در جلسات تقی ارانی فعالیت می کردند و مجله نظری مارکسیستی به نام “دنیا” را راه اندازی کردند.

علوی جزو 53 افراد معروفی بود که در سال 1315 شمسی در رژیم رضا شاه به دلیل فعالیت های کمونیستی به زندان افتاد.

بزرگ علوی مدعی بود که در آن زمان درگیر سیاست نبوده و صرفاً در جمعی از اهل ادب بوده که از جمله به خواندن نوشته های کمونیستی می پرداختند.

او به 7 سال حبس محکوم شد، اما پس از 4 سال در سال 1319 شمسی پس از عفو عمومی هنگام چیرگی متفقین بر ایران آزاد شد.

پس از آزادی اش، اوراق قراضه زندان و پنجاه و سه نفر را منتشر کرد و به فعالیت های سیاسی خود ادامه داد.

یکی از اعضای اصلی موسس حزب کمونیست توده ایران شد و به عنوان سردبیر نشریه “مردم” فعالیت کرد.

عرصه نویسندگی

علوی جزو نویسندگان بزرگ ایران و یکی از چهره های شاخص ایران پژوهان و ادیبان جهان محسوب می شود.

او در سال های زندگی اش برای ایران و در خدمت ادبیات ایران فعالیت کرده است و به غنای ادبیات ایران هم به از جنبه نگارش و هم از جنبه ترجمه کمک های شایان توجهی کرده است.

مهم ترین و قابل توجه ترین خدمتی که او به ایران و ایرانیان و فارسی زبانان ارائه کرده است، لغت نامه ای است که برای زبان فارسی و آلمانی تدوین و تالیف کرده است.

بهترین رمان او چشم‌ هایش محسوب می شود. که پس از انقلاب در سال 1357 شمسی نگاشته شد و در ایران منتشر شد و پس از  انتشار آن توقیف شد.

یکی دیگر از آثار منحصر به فرد او رمان «چمدان» است. که تحت تأثیر روان ‌شناسی فرویدی نگاشته شده است. از دیگر رمان های او «میرزا»، «پنجاه و سه نفر» و «گیلمرد» در کتاب های درسی دبیرستان ایران نام برده شده است.

او از سال 1315 تا 1317 شمسی با سوسیالیست ها زندانی بود و در طول زندان اوضاع پنجاه و سه نفر را نوشت که از اعضای گروه سوسیالیست بودند. 

مصیبت و رنجی که در زندان  به آن ها گذشت را در مجموعه داستان “یادداشت هایی از زندان” توصیف کرد.

پس از جنگ جهانی دوم، علوی به کمونیسم شوروی نزدیک ‌تر شد. از جمهوری سوسیالیستی شوروی ازبکستان بازدید کرد و در مورد آن گزارشی به نام اوزباخا «ازبک‌ها» نوشت.

او مجموعه داستان دیگری به نام نامه ها را در سال 1330 منتشر کرد.

بزرگ علوی کتاب “حماسه ملی ایران نوشته تئودور نولدکه” در ۱۳۱۲ شمسی و “دوشیزهٔ اورلئان از فریدریش شیلر” در ۱۳۲۹ و “باغ آلبانو از آنتون چخوف” و “کسب و کار میسیز وارن از جرج برنارد شاو” را ترجمه کرد.

او همچنین برخی از آثار هدایت و آثار کلاسیک ایرانی را به آلمانی ترجمه کرد و کتاب “تاریخ و توسعهٔ ادبیات معاصر فارسی” را در ۱۳۴۲ شمسی (۱۹۶۳ میلادی) به آلمانی نگاشت و با اچ. یونگر در تألیف فرهنگ فارسی-آلمانی ۱۳۴۴ شمسی (۱۹۶۵ میلادی) همکاری کرد.

لیست آثار بزرگ علوی

• چمدان
• ورق پاره های زندان
• چشم هایش
• سالاری ها
• میرزا
• موریانه
• گیله مرد
• روایت (آخرین رمان او)

تشکیل گروه اربعه به همراه صادق هدایت

در آن سال ها هفت نفر از نویسندگان مطرح فارسی زبان گروهی با نام ادبای “سبعه” را تشکیل داده بودند.

اعضای این گروه عبارت بودند از:

1. ملک الشعرای بهار
2. سعید نفیسی
3. عباس اقبال آشتیانی
4. محمد قزوینی
5. بدیع الزمان فروزانفر
6. رشید یاسمی
7. حسن تقی زاده

ردپای گروه ادبای سبعه را میتوان بر تمامی آثار فاخر آن زمان مشاهده کرد. 

اما این گروه توسط عده ای از نویسندگان جوان، سنتی و کهنه گرا شمرده می شدند. بعدها گروه ۴ نفره ای با رهبری صادق هدایت به نام گروه رَبعه تشکیل شد که از اهداف مهم گروه ربعه مقابله با افکار پوچ و سنتی ادبای سبعه بود.

گروه اربعه متشکل از افراد زیر بود:

1. صادق هدایت
2. بزرگ علوی
3. مجتبی مینوی
4. مسعود فرزاد

بزرگ علوی پس از انقلاب

علوی تا زمان سقوط سلطنت پهلوی و ظهور انقلاب 1357 شمسی ایران در تبعید در برلین شرقی ماند.

در دانشگاه هومبولت مشغول به تدریس شد. در بهار 1358 شمسی پس از 25 سال تبعید برای مدت کوتاهی به ایران بازگشت و مورد استقبال گرم کانون نویسندگان ایران از جمله نویسندگان/شاعرانی چون احمد شاملو، محمود دولت آبادی، سیاوش کسرایی و دیگران قرار گرفت.

او یک سال بعد در سال 1359 برای یک دیدار کوتاه دیگر به ایران بازگشت. از چرخش سرکوبگرانه انقلاب ناامید شد.

او به زندگی و کار خود در برلین ادامه داد و آخرین بار در سال 1371 شمسی برای مدت کوتاهی به ایران سفر کرد.

زندگی شخصی

بزرگ علوی 3 بار ازدواج کرد. وی در سال 1314 شمسی با مارگاریتا (گیتا) شاینسون از بروکسل ازدواج کرد. که بعد ها منبع الهام رمان چشمه ‌هایش شد.

قبل از تبعید با دختر عمویش فاطمه علوی (دختر سید ابوالفتح فدایی علوی دبیر کل وزارت دارایی و مرافق طباطبایی) ازدواج کرد و صاحب یک پسر به نام مانی شد.

در سال 1334 شمسی با گرترود پارسژ در آلمان ازدواج کرد که تا زمان مرگش نیز همراه او ماند.

سکته قلبی، بزرگ علوی را در روز یکشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۷۵ شمسی (۹ فوریه ۱۹۹۷ میلادی) از پای در آورد و منجر به درگذشت او شد. وی آخرین روزهای عمر خود را در بیمارستان فریدریش هاین برلین گذراند و پس از وفات او را در آرامگاه گورستان کلمبیادام به خاک سپردند.